Beeld hoort erbij in het onderwijs. In presentaties, in lesmateriaal, in werkstukken. En wat voor beeld je ook maar zoekt, het is overal te vinden. Google helpt je met een knop ‘afbeeldingen zoeken’. En er zijn veel sites met ‘rechtenvrij beeld’. Maar op zo’n site moet je soms wel betalen. ‘Rechtenvrij beeld’ is dus niet altijd hetzelfde als ‘gratis beeld’. Hoe zit dat?
Als je zelf een foto hebt gemaakt, heb jij daarop het auteursrecht. Jij mag bepalen wie jouw foto mag gebruiken en wat jij daarvoor betaald wilt krijgen. Gratis weggeven mag natuurlijk ook, maar dat moet je wel even goed afspreken. En let op: een mondelinge afspraak telt niet, je moet dat even vastleggen (in een e-mailtje bijvoorbeeld). Mag de gebruiker jouw foto één keer gebruiken, of zo vaak als hij wil? Misschien stel je nog eisen aan het gebruik: graag je naam erbij vermelden bijvoorbeeld. Ook dat leg je vast.

Welke afspraken kun je maken over foto’s?

Als je foto’s aan anderen ter beschikking wilt stellen kun je drie soorten afspraken maken over de vergoeding. Als je zelf beeld wilt gebruiken, bijvoorbeeld in een boekje dat je te koop wilt aanbieden , weet je dus ook waar je op moet letten.
1. Gratis weggeven voor allerlei gebruik.
Dit is dus echt gratis beeld. Jij geeft het beeld gratis weg, en de gebruiker mag er zo vaak als hij wil iets mee doen. Dus kan dezelfde foto gebruikt worden op bijvoorbeeld een website, in een boekje, in een folder. Alles kan, je hebt de rechten aan de gebruiker gegeven. Het is dus gratis én rechtenvrij.
2. Een keer iets betalen, maar daarna volledig vrij om te gebruiken.
Je kunt ook afspreken dat de gebruiker jou éénmalig iets betaalt, en daarna het beeld zo vaak als hij wil mag gebruiken. Hier geef je de rechten dus ook aan de gebruiker, maar niet gratis. Dit wordt bedoeld met rechtenvrij beeld (maar niet gratis!).
3. Betalen per keer dat iemand het beeld gebruikt.
Wil je voor elke keer dat het beeld ergens voor gebruikt wordt opnieuw betaald worden? Dat kun je natuurlijk ook afspreken. Je betaalt dus per keer dat je de afbeelding ergens gebruikt. Dit beeld is dus niet rechtenvrij.

Meer afspraken mogelijk

Tot zover ging het vooral over de vergoeding. Maar je kunt ook nog andere afspraken maken. Moet je naam er altijd bij staan bijvoorbeeld? Of mag de gebruiker iets aan jouw afbeelding veranderen door de foto bij te snijden of te monteren in een ander beeld? Daarvoor zijn nieuwe spelregels bedacht, die internationaal worden gebruikt. Die spelregels heten Creative Commons en zijn bedoeld om de licenties voor het gebruiken van auteursrechten handig te regelen. Jij mag als maker aangeven hoe iemand jouw materiaal mag gebruiken. Daarvoor zijn 6 keuzes mogelijk.

“Met een Creative Commons licentie behoud je al je rechten, maar geef je aan anderen toestemming om je werk te verspreiden, met anderen te delen of bij sommige licenties ook om het werk te bewerken.”

Wil je meer weten over Creative Commons in het onderwijs? Lees dan deze spelregels eens na op de website.

creative_commons